Droga z Ialibu do Madang zajęła nam 13 godzin. Była dość męcząca, ale piękne widoki rekompensowały nam trudy podróży.
Szczęśliwie nikt nas po drodze nie napadł. Podobno ostatnio policja rozprawiła się z raskalami i jest teraz przez jakiś czas w miarę bezpiecznie.
Ok 200km przed Madang droga schodzi z gór. W dość szybkim tempie wysokość spada o 1500m, temperatura rośnie, wilgoć oblepia ciało, wkraczamy w klimat tropikalny. Następne kilkadziesiąt kilometrów prowadzi przez przepiękną równinę otoczoną górami. Mijamy różne plantacje: ananasy, kokosy, banany, trzcina cukrowa. A wszystko to rozciąga się na płaskiej jak talerz przestrzeni.

Przed autem przelatują nam papugi kakadu - podobno bardzo łatwe do oswojenia. Kupowane na rynku znają przynajmniej jedno zdanie: koki kaj kaj (kakadu jeść).
Do Madang docieramy już po zmierzchu. Księża odprawiają mszę i jedziemy na kolację do “Ocean restaurant”. Jedzenie wspaniałe. Po kolacji jedziemy jeszcze na basen - do najlepszego hotelu w mieście - “Madang resort”. Właściciel jest bardzo przyjazny misjonarzom i wszyscy mają darmowy wstęp na basen.

Dziś parafia w Kaugua obchodziła doroczny odpust. Okazało się, że Papuasi przygotowali świetną oprawę mszy, na koniec przygotowali nawet dwa krótkie przedstawienia. Było również to, bez czego nie da się tu świętować - mumu, a ja w prezencie dostałem świeżego, soczystego ananasa - pycha!

Po południu spakowaliśmy rzeczy i rozpoczęliśmy wyprawę na wybrzeże. Dziś dotarliśmy do Ialibu tu przenocujemy, a jutro z rana wyruszamy do Madang.

Dziś po porannej mszy uczestniczyliśmy w spotkaniu z ministrantami. Wypytywali nas o wiele rzeczy. Przy rozmowie na temat zawodu Krzyś musiał się nieźle napocić, żeby wytłumaczyć im co ja tak naprawdę robię, i po co. Większość z nich nie widziała nigdy na oczy komputera, więc wydaje mi się, że do końca nie załapali o co chodzi.
Dziwny jest ten kraj. Mają cenne bogactwa naturalne - złoto i ropę nafową. Kraj urzymuje się z opłat za ich eksploatację. Nie ma podatków, a mimo to lokalny przemysł praktycznie nie istnieje. Żywność, ubrania i większość kupowanych tu rzeczy sprowadzana jest z Australii. Rząd nie jest zainteresowany rozwojem przemysłu i powstawaniem lokalnych firm, bo - jak twierdzą niektórzy - musieli by wydać na to część państwowych pieniędzy, a tak mogą wydać je na swoje prywatne potrzeby.
Z drugiej strony ludzie są bardzo ciekawi świata, ale nie mają jak zaspokajać tej ciekawości. Gdyby mieli dobre drogi, prąd, telefony i internet, ich rozwój mógłby być bardzo szybki. A tak tylko niewielką grupę mieszkańców, żyjących na terenach ropo- lub złotonośnych, stać na podróżowanie poza Papuę i poznawanie świata.

Wczoraj wybraliśmy się na wyprawę do stolicy diecezji - Mendi. Droga była całkiem dobra (jak na papuaskie standardy). Po drodze mijaliśmy kilka wiosek, każda składała się z małego placu i kilku podobnie wyglądających domów. Obok domów często ustawione są mini cmentarzyki z grobami członków rodziny.

Stolica prowincji składa się z jednej głównej ulicy, przy której znajduje się lotnisko, poczta, policja, bank i kilka sklepów. Miasteczko jest więc raczej małe, według europejskich standardów pewnie nie nazwano by go miastem. Ale za to ma prąd, telefony i piękne widoki.

W całej Papui liczba telefonów jest tak mała, że książka telefoniczna całego kraju jest grubości lubelskiej książki telefonicznej.
W Mendi spotkaliśmy się z biskupem. Po krótkiej rozmowie o sytuacji w PNG i ich najpilniejszych potrzebach pojechaliśmy na kolację do (podobno) najlepszej knajpy w mieście.
Knajpa, a w zasadzie hotel z restauracją, wygląda niewiele lepiej od przydrożnych knajpek w Polsce. Ale za to przy parkingu znajduje się klatka z gadającą papugą (”koki kaj kaj”) i Kamarem (duży struś).
Zjedliśmy to co było, czyli jakieś mięso smakujące jak podeszwa i pojechaliśmy spać.
Rano zwiedziliśmy szkołę katechetyczną w budowie, zjedliśmy sniadanie i trzeba było wracać do Kagua. Niestety okazało się, że w Mendi skończyła się benzyna i musimy dojechać - na tym co zostało w naszych bakach - do Ialibu. Troszkę obawialiśmy się, że nie wystarczy nam paliwa, ale silnik zgasł nam dopiero w samym Ialibu, gdy podjeżdżaliśmy pod górkę.
W Mendi Krzyś odebrał pocztę email i okazało się, że nasza babcia leży w szpitalu i jest z nią niewesoło. Będziemy wieczorem dzwonić, żeby dowiedzieć się szczegółów.

O 7.30 obudził nas Marek. Zbrodnicza pora, ale co było robić. Zjedliśmy śniadanie i pojechaliśmy do Kagua. Pod koniec drogi okazało się, że alternator nie ładuje już wcale akumulatora i ten prawie wyzionął ducha. Na szczęście silnik zgasł dopiero w Kagua i udało się go jeszcze zapalić “na popych”. Teraz Johanes - papuaski pracownik - przekłada pasek klinowy z bardziej zepsutego samochodu, tak żeby udało się nam jutro dojechać do Mendi.
W Kagua woda jest i to nawet ciepła, więc - po wczorajszym niedoborze wody - wszyscy okupują prysznic.

Wybraliśmy się w podróż do Erave - najbardziej oddalonej od “centrali” parafii. Droga była nadzwyczaj dobra. Zbudowana z kamieni, a na mapach zaznaczona jako autostrada w planach.

Trzęsło nami przez ponad dwie godziny, ale opłacało się. Okolica była naprawdę przepiękna! Udało się nam nawet ujrzeć z daleka rajskiego ptaka. Rajski ptak jest symbolem Papui i jest podobno bardzo piękny. Jednak z daleka trudno to było ocenić.
Rajskie ptaki są tu elementem kulturowym - świąteczny strój z okolic Erave to właśnie strój rajskiego ptaka.

Ludzie w Erave przyjęli nas bardzo serdecznie. Przynieśli sporo świeżych owoców (uwielbiam soczyste ananasy - prosto z krzaka). A gdy okazało się, że zbiornik z wodą jest pusty, przynieśli wiadrami wodę z rzeki. Starają się, bo Erave wciąż nie ma proboszcza i muszą przyjeżdżać tu księża z Kagua. Proboszczem zostanie prawdopodobnie Marek, a ponieważ od jakiegoś czasu obsługuje on Erave dojeżdżając z Kagua, ludzie traktują go już jak swojego księdza.
Okazuje się, że dawniej Erave było całkiem sporą misją, z dwoma dużymi domami, ogrodem i warsztatem. Niestety zakonnicy się zestarzeli, a na ich miejsce nikt nie przyjechał. Teraz parafię obsługuje diecezja. Podobnie działo się w wielu parafiach na Papui.
Wieczorna msza była pełna radości, śpiewów i tańców. Papuasi są bardzo muzykalni, ich egzotycznie brzmiące głosy sprawiają, że wszystko brzmi przepięknie…

Noc nie należała do najlepszych, w domu nikt na codzień nie mieszkał, więc zadomowiły się w nim szczury i karaluchy. Gdy wszyscy ucichli ich aktywność wzrosła i przez jakiś czas zastanawiałem się, kiedy zaczną spacerować po mnie…

Wyruszyliśmy dziś do wodospadu na rzece Kira. Znów na pace. Co chwilę mijaliśmy uśmiechniętych ludzi. Kawałek przed wodospadem natrafiliśmy na uszkodzony most - to tutaj normalka. Zostawiliśmy więc samochody i resztę drogi pokonaliśmy pieszo - otoczeni chmarą dzieciaków, za człowiekiem, który uparł się być naszym przewodnikiem.

Droga wiodła obok jakiegoś domu. Człowiek, który z niego wyszedł stwierdził, że nie życzy sobie, żebyśmy szli nad jego wodospad. Krzyś lekko się zdenerwował i powiedział, że nie będzie w takim razie z nim rozmawiał. Gdyby zaczął rozmowę okazało by się pewnie, że możemy przejśc, jeśli zapłacimy compensation. Zawróciliśmy więc, informując, że jak ktoś z wioski będzie czegoś chciał od księży, to nie mają na co liczyć. Towarzyszący nam ludzie przestraszyli się i zaczęli nam tłumaczyć, że to nie jego wodospad, że należy on do całej wsi, i że oni zgadzają się, żebyśmy tam szli. Papuasi to ludzie strachu, boją się wielu rzeczy i strachem najwięcej można u nich zwojować.
Chwilę później przyszedł do nas sprawca całego zamieszania i zaczął nas przepraszać. Zgodził się, żebyśmy szli, więc ruszyliśmy dalej. Droga prowadziła przez koryto rzeki, po obłoconych kamieniach, po których ślizgały się nawet najlepsze buty. Nic więc dziwnego, że zaliczyłem upadek do wody. Tylko Papuasi, idący boso, nie ślizgali się wcale.

Wodospad okazał się dość małym, ale widoczek cieszył oczy. Zrobiliśmy kilka zdjęć z papuaskimi dziećmi w roli głównej i poszliśmy dalej wzdłuż rzeki. Papuaskie dzieci szaleją z radości, gdy robi się im zdjęcia. Każde z nich chce się na nim znaleźć. Robią przy tym różne głupie miny, tak, że trudno o jakiekolwiek naturalne zdjęcie.

W drodze powrotnej nasz przewodnik uczył mnie jak w Tokples witać się rano i po południu. Twierdził, że jak pobędę tu jeszcze kilka miesięcy, to nauczę się ich języka. Gdy powiedziałem, że będę tu tylko przez kilka dni, szczerze się zmartwił.
Rimbarego - dzień dobry (rano)
Alembo Ama - po południu do kobiety (Ama - znaczy mama)
Alembo Amija - po południu do mężczyzny
Teraz siedzimy i czekamy, aż upiecze nam się mumu. Mumu, to jedna z najbardziej typowych potraw, robiona tylko od święta. Przepis jes banalny: należy wykopać dół, wyłożyć go rozgrzanymi na ogniu kamieniami i przykryć kamienie liściami bananowca. Na liście należy położyć poćwiartowaną świnię, wraz z różnymi tutejszymi warzywami. Wszystko przykrywamy liśćmi bananowca, rozgrzanymi kamieniami i dusimy przez kilka godzin.

Mumu em i gutpela kajkaj tru - mumu, to naprawdę bardzo dobre jedzenie.

Poranna pobudka nie należała do zbyt przyjemnych. Wciąż nie przestawiłem się na tutejszy czas. Po śniadaniu poszliśmy na mszę św. Ministranci Krzysia ubrali się w ludowe stroje i uświetniali mszę śpiewami i tańcami. Było to kolejne wzruszające przeżycie, szczególnie, że zrobili to tylko ze względu na nasz przyjazd. Niestety ich stroje są już skażone naszą cywilizacją i rażą trochę wystające spod ubrania dżinsy i adidasy na nogach.

Po mszy kolejna porcja powitań i uścisków, dzieci oblepiły mnie i całą drogę do plebanii przebyłem w grupce ściskających mnie za ręce maluchów. Później zrobiliśmy kilka zdjęć i rozdaliśmy kilka torebek cukierków, które zniknęły momentalnie. Pół dnia spędziliśmy na dłubaniu przy komputerze Krzysia.

Dziś imieniny Kajtusia, które muszę świętować na odległość. Wieczorem udało mi się dodzwonić do Polski przy pomocy telefonu satelitarnego. Niestety Kaj nie miał ochoty na rozmowę. Przeżywał mój wyjazd i nie chciał nawet rozmawiać na temat taty.
Okazało się też, że moja babcia jutro idzie do szpitala na badania. Może wreszcie zdiagnozują jej chorobę, bo ciągnie się to już strasznie długo…

Po śniadaniu wyruszyliśmy w dalszą podróż. Ostatni jej etap wiódł nas przez Ialibu do Kagua - miejscowości, w której zamieszkuje i pracuje Krzyś. Z powodu braku miejsc w samochodzie część z nas (w tym ja) podróżowała na pace. Dzięki temu mogłem przyglądać się dokładnie krajobrazom.
Muszę przyznać, że moje wyobrażenia dotyczące dużych miast w PNG były mylne. Nie są one wcale duże, a ich zabudowa i drogi przypominają raczej te znane u nas z większych wiosek.
Droga z Mt. Hagen do Ialibu była całkiem niezła (jak na Papuę) i dość szybko dotarliśmy na miejsce. Zatrzymaliśmy się tam u polskiego zakonnika (który jest również mechanikiem) na kawę i tankowanie. Obejrzeliśmy pęknięty wahacz z Mazdy Krzysia (nowy miał przyjechać lada dzień) i pojechaliśmy dalej starym i piszczącym Suzuki Samurai.
Po drodze mijaliśmy PMV - papuaską odmianę naszego PKS. Tyle, że tutaj jeździ się samochodami terenowymi lub małymi busami. Wszystkie oczywiście wypełnione do granic wytrzymałości. Z każdą chwilą droga stawała się coraz gorsza. Szybko przekonałem się po co, po stronie pasażera, zamontowano uchwyt, zamiast większego schowka. Gdyby nie on i zapięte pasy, dojechałbym do Kagua z głową przebitą przez dach.

Bardzo zaskoczyło mnie powitanie, które zgotowali mi parafianie Krzysia. Młodzi wręcz wywlekli mnie z auta, ściskali, przytulali i cieszyli się naprawdę szczerze! Dostałem w prezencie bilum (I’ve been to PNG) i czapeczkę, zrobione oczywiście odręcznie i specjalnie dla mnie. Musiałem też przejść przez udekorowane kwiatami drzwi. Słowem bardzo miło!
Krzysiowa “posiadłość” również mnie zaskoczyła. Nie spodziewałem się, że mieszka w tak dobrych warunkach. Nie ma tam światła, ale generator pracuje co dzień, przez 6 godzin, ale jest to naprawdę wystarczające. Cała woda pochodzi z opadów deszczu - w Kagua prawie prawie co dzień. Spadająca na dach deszczówka odprowadzana jest rynnami do olbrzymiego zbiornika. Stamtąd, gdy działa generator, przepompowywana jest do mniejszego zbiornika położonego wyżej, dzięki czemu może płynąć z kranu, gdy prąd jest wyłączony. Na dachu znajduje się “solar”, w którym słońce ogrzewa wodę. Dzięki temu jest ona gorąca nawet późnym wieczorem. O 18 poszliśmy na mszę św. Byłem pod wielkim wrażeniem papuaskich śpiewów - przygotowanych specjalnie na nasze powitanie. Żadne filmy ani nagrania nie oddają tej atmosfery. To naprawdę trzeba usłyszeć na żywo! Podczas mszy wszystkie dzieci gapiły się na mnie, jak na rzadki eksponat muzealny, a przy znaku pokoju wszyscy prawie wyrywali sobie moją rękę. Nie jestem przyzwyczajony do takiego zainteresowania moją osobą, więc czułem się trochę nieswojo.
Po mszy poszliśmy na pyszną kolację przygotowaną przez zakonnice. Później porozmawialiśmy chwilę i po wyłączeniu generatora poszliśmy spać.

W samolocie Air Niugini przywitał nas charakterystyczny dla Papui zapach. Oczywiście nie udało się nam wylecieć na czas, odlot opóźniła drobiazgowa kontrola na lotnisku. Lot minął bardzo szybko - prawie cały przespałem.
Po przylocie odstaliśmy swoje w kolejce, zapłaciliśmy po 18$ i dostaliśmy wizę turystyczną. Oczywiście papuaski urzędnik miał “problemy” z pomnożeniem 18 * 4 i wyszło mu odrobinę więcej niż 72$, ale szybko wyjaśniliśmy sprawę i została nam tylko odprawa celna.
Gdy zauważyliśmy, że kontrolerki drobiazgowo przeczesują wszystkim bagaże, postanowiliśmy przyznać się w deklaracji do przewożonej przez nas kiełbasy. Ponieważ Papuasi zabraniają przywożenia do ich kraju kiełbas, mięs i roślin, kontrolerki zaczęły nam konfiskować kiełbasy “do zniszczenia”. Szczęśliwie miałem “towar” rozłożony po całej walizce, więc wręczyłem kobiecie dwie paczki z kabanosami, a ta nie szukała już dalej. Dzięki temu wybiegowi uchroniłem przed zniszczeniem (przez spożycie) dwie paczki krakowskiej.
Po kontroli szybko przemieściliśmy się do terminala krajowego, skąd polecieliśmy do Mt. Hagen. Lot trwał godzinę, a na płycie lotniska (!) czekał już na nas Krzyś z kolegami. Po przywitaniu i odebraniu bagaży pojechaliśmy do siedziby zaprzyjaźnionych Michaelitów, gdzie mieliśmy zaplanowany pierwszy nocleg.
W Mt. Hagen nie było ani parno, ani gorąco. Klimat był całkiem przyjemny, a w nocy było nawet chłodno…
Kolacja i nocne Polaków rozmowy zakończyły ten pełen wrażeń dzień.